Rękojmia a gwarancja – różnice, o których warto wiedzieć

Rękojmia wynika z przepisów i kieruje się ją do sprzedawcy, a gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, najczęściej producenta. Obie ścieżki mogą prowadzić do naprawy lub wymiany wadliwego towaru, lecz różnią się zakresem, terminami i procedurą. Sprawdź, z którego rozwiązania warto skorzystać w konkretnej sytuacji.

Rękojmia a gwarancja – czym się różnią?

W sprzedaży konsumenckiej określenie rękojmia jest nadal powszechne, jednak od 1 stycznia 2023 r. podstawą reklamacji składanej wobec sprzedawcy jest przede wszystkim odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową. Sprzedawca odpowiada za to, że produkt ma cechy uzgodnione z kupującym, nadaje się do zwykłego lub ustalonego celu i został wydany w komplecie.

Gwarancja działa inaczej. Jest dobrowolnym oświadczeniem gwaranta, który sam określa czas ochrony, jej zakres oraz sposób realizacji roszczeń. Gwarantem może być producent, importer, dystrybutor, a niekiedy także sprzedawca.

Kto odpowiada za wadliwy produkt?

W przypadku niezgodności towaru z umową reklamację składa się do przedsiębiorcy, od którego kupiono produkt. Sprzedawca nie może odesłać klienta wyłącznie do producenta, nawet jeśli wada wygląda na fabryczną. Odpowiedzialność sprzedawcy powstaje z mocy prawa.

Przy gwarancji adresatem jest podmiot wskazany w oświadczeniu gwarancyjnym. Sklep może pomóc w przekazaniu rzeczy do serwisu, ale nie zawsze sam realizuje obowiązki gwaranta. Przed zgłoszeniem warto sprawdzić nazwę gwaranta, terytorialny zakres ochrony oraz wymagany sposób dostarczenia produktu.

Reklamację z tytułu niezgodności towaru z umową kieruje się do sprzedawcy, a reklamację gwarancyjną do gwaranta wskazanego w dokumencie.

Jak długo trwa odpowiedzialność sprzedawcy i gwaranta?

Sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową co do zasady przez 2 lata od dnia wydania produktu konsumentowi. W przypadku towaru używanego strony mogą uzgodnić skrócenie tego okresu, ale nie może on wynosić mniej niż rok.

Gwarancja obowiązuje przez okres podany w oświadczeniu gwarancyjnym. Może trwać rok, dwa lata, pięć lat albo dłużej. Jeżeli gwarant nie określił czasu ochrony, przyjmuje się, że wynosi on 2 lata.

Naprawa gwarancyjna może wydłużyć okres ochrony o czas, w którym kupujący nie mógł korzystać z rzeczy. Szczegółowe zasady zależą jednak od treści gwarancji. Przy wymianie produktu należy sprawdzić, czy dokument przewiduje rozpoczęcie nowego terminu dla całego towaru, czy tylko dla wymienionego elementu.

Jakie roszczenia przysługują konsumentowi?

Nieprawidłowość towaru

Jeżeli produkt jest niezgodny z umową, konsument może żądać bezpłatnej naprawy albo wymiany. Sprzedawca może odmówić wybranego sposobu, gdy jego realizacja byłaby niemożliwa lub wymagałaby nadmiernych kosztów.

W określonych sytuacjach kupujący może również domagać się obniżenia ceny albo odstąpić od umowy. Zwrot pieniędzy jest możliwy między innymi wtedy, gdy wada jest istotna, sprzedawca odmówił naprawy lub wymiany, naprawa nie została wykonana w rozsądnym czasie albo problem pojawił się ponownie.

Gwarancja producenta

Zakres roszczeń gwarancyjnych wynika z dokumentu gwarancyjnego. Może on przewidywać naprawę, wymianę, zwrot ceny, dostarczenie urządzenia zastępczego, serwis door-to-door lub naprawę w miejscu użytkowania.

Gwarant może również wskazać wyłączenia, na przykład uszkodzenia mechaniczne, zalanie, niewłaściwy montaż albo używanie produktu niezgodnie z instrukcją. Takie ograniczenia powinny być opisane jasno i dostępne dla kupującego.

Jak złożyć reklamację?

Przepisy nie wymagają szczególnej formy reklamacji, lecz zgłoszenie pisemne ułatwia wykazanie jego treści i daty. W dokumencie należy wskazać:

• dane kupującego i sprzedawcy albo gwaranta,
• datę zakupu oraz nazwę produktu,
• opis ujawnionej niezgodności lub usterki,
• wybrane żądanie, na przykład naprawę, wymianę albo obniżenie ceny,
• preferowany sposób kontaktu i termin odpowiedzi.

Dowodem zakupu może być paragon, faktura, potwierdzenie płatności kartą, wiadomość e-mail lub inny dokument potwierdzający zawarcie transakcji. Sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od przedstawienia oryginalnego opakowania.

W przypadku konsumenta sprzedawca powinien odpowiedzieć na żądanie naprawy, wymiany albo obniżenia ceny w terminie 14 dni. Brak odpowiedzi w tym czasie oznacza uznanie żądania za zasadne.

Kiedy wybrać reklamację u sprzedawcy?

Odpowiedzialność sprzedawcy bywa korzystna, gdy zależy Ci na wyborze ustawowego roszczenia, zwrocie części ceny albo odstąpieniu od umowy. Sprzedawca powinien także ponieść uzasadnione koszty doprowadzenia produktu do zgodności z umową, w tym koszty transportu, demontażu i ponownego montażu.

Ta ścieżka nie zależy od tego, czy producent udzielił gwarancji. Możesz z niej skorzystać także wtedy, gdy gwarancja wygasła, o ile nie upłynął ustawowy okres odpowiedzialności sprzedawcy.

Kiedy gwarancja może być wygodniejsza?

Gwarancja może ułatwić reklamację, jeżeli producent zapewnia własny serwis, odbiór urządzenia przez kuriera albo naprawę na miejscu. W przypadku specjalistycznego sprzętu serwis producenta często ma dostęp do części i dokumentacji potrzebnych do diagnozy.

Przed zgłoszeniem trzeba jednak sprawdzić, czy usterka mieści się w zakresie ochrony. Gwarancja może nie przewidywać zwrotu pieniędzy, a jej procedura może wymagać dostarczenia produktu do konkretnego punktu serwisowego.

Czy można korzystać z obu trybów?

Tak. Reklamacja gwarancyjna nie odbiera prawa do dochodzenia roszczeń od sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową. Jeżeli serwis odmówi naprawy albo naprawa nie rozwiąże problemu, możesz rozważyć zgłoszenie reklamacji do sprzedawcy.

Wybór gwarancji nie zamyka drogi do reklamacji u sprzedawcy. Oba tryby są niezależne, ale każde zgłoszenie należy jasno przypisać do wybranej podstawy.

Rękojmia po gwarancji może być możliwa, jeżeli nadal trwa odpowiedzialność sprzedawcy. Analogicznie, po upływie ustawowego okresu odpowiedzialności gwarancja może nadal działać, gdy gwarant przyznał dłuższą ochronę.

Co zmienia się przy zakupach firmowych?

W relacji między przedsiębiorcami strony mogą w umowie ograniczyć albo całkowicie wyłączyć rękojmię. Takiego rozwiązania nie należy zakładać bez sprawdzenia umowy, ogólnych warunków sprzedaży i zamówienia.

Gwarancja również zależy od dokumentu wystawionego przez gwaranta. W transakcjach B2B szczególne znaczenie mają terminy zgłoszenia, obowiązki serwisowe, zasady transportu, wyłączenia odpowiedzialności oraz sposób dokumentowania wady.

Przedsiębiorca kupujący towar powinien zachować umowę, specyfikację, protokół odbioru i korespondencję dotyczącą usterki. Sprzedawca powinien natomiast precyzyjnie opisać zakres odpowiedzialności oraz procedurę rozpatrywania zgłoszeń.

Warto zapamiętać

• Odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową kieruje się do sprzedawcy.
• Gwarancję realizuje gwarant wskazany w oświadczeniu, najczęściej producent.
• Ustawowy okres odpowiedzialności sprzedawcy wynosi zasadniczo 2 lata od wydania produktu.
• Zakres i czas gwarancji wynikają z dokumentu gwarancyjnego.
• Skorzystanie z gwarancji nie wyłącza możliwości reklamacji u sprzedawcy.