Estoński CIT – warunki, jakie trzeba spełnić, aby skorzystać

Estoński CIT mogą wybrać spółki spełniające łącznie warunki dotyczące formy prawnej, struktury właścicielskiej, przychodów, zatrudnienia i rachunkowości. Najważniejsze formalności to złożenie formularza ZAW-RD w terminie oraz bieżące pilnowanie warunków przez cały okres opodatkowania. Sprawdź, kto może skorzystać z ryczałtu od dochodów spółek, jakie ograniczenia przewidziano i kiedy można utracić prawo do tej formy rozliczeń.

Najważniejsze informacje:

• Estoński CIT jest dostępny dla wybranych spółek handlowych.
• Udziałowcami, akcjonariuszami lub wspólnikami muszą być co do zasady wyłącznie osoby fizyczne.
• Spółka musi spełnić warunek dotyczący struktury przychodów i zatrudnienia.
• Formularz ZAW-RD składa się do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego.
• Ryczałt wybiera się na 4 lata podatkowe i może być automatycznie przedłużony.

Na czym polega estoński CIT?

Estoński CIT to potoczna nazwa ryczałtu od dochodów spółek. W tym modelu podatek dochodowy nie jest zasadniczo płacony na bieżąco od wypracowanego, ale zatrzymanego zysku. Obowiązek podatkowy pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy spółka przeznacza zysk do wypłaty wspólnikom.

Spółka nie wpłaca miesięcznych zaliczek na CIT od dochodu pozostawionego w przedsiębiorstwie. Dzięki temu środki mogą pozostać w firmie i finansować bieżącą działalność, zakup wyposażenia, rozwój usług albo inwestycje.

Jeżeli zysk pozostaje w spółce i nie jest przeznaczany do wypłaty, podatek od podzielonego zysku nie powstaje w momencie jego wypracowania.

Ryczałt nie oznacza jednak całkowitego braku opodatkowania wszystkich przepływów. Podatek może dotyczyć między innymi ukrytych zysków, wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą oraz niektórych zdarzeń restrukturyzacyjnych.

Kto może wybrać estoński CIT?

Z ryczałtu od dochodów spółek mogą korzystać podmioty prowadzące działalność w jednej z ustawowo wskazanych form:

• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
• spółka akcyjna,
• prosta spółka akcyjna,
• spółka komandytowa,
• spółka komandytowo-akcyjna.

Spółka musi mieć siedzibę lub zarząd w Polsce i podlegać w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów. Sama forma prawna nie wystarczy. Wszystkie pozostałe wymagania powinny być spełnione łącznie.

Prosta struktura właścicielska

Udziałowcami, akcjonariuszami lub wspólnikami spółki korzystającej z estońskiego CIT muszą być wyłącznie osoby fizyczne. Ograniczenie obejmuje także określone prawa majątkowe związane ze statusem założyciela lub beneficjenta fundacji, trustu albo podobnego stosunku prawnego.

Nawet mniejszościowy udział innej spółki w kapitale podatnika może wykluczyć zastosowanie ryczałtu. Przed wyborem tej formy opodatkowania trzeba zatem sprawdzić strukturę właścicielską oraz prawa przysługujące wspólnikom.

Brak udziałów w innych podmiotach

Spółka nie może posiadać udziałów ani akcji w kapitale innej spółki. Wyłączenie obejmuje również tytuły uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, prawa i obowiązki w spółce niebędącej osobą prawną oraz wskazane w ustawie prawa majątkowe dotyczące fundacji, trustów i podobnych konstrukcji.

Jakie przychody wykluczają estoński CIT?

Spółka musi zweryfikować strukturę przychodów osiągniętych w poprzednim roku podatkowym. Mniej niż 50% przychodów, wraz z należnym VAT, nie może pochodzić z określonych źródeł pasywnych:

• wierzytelności,
• odsetek i pożytków od pożyczek,
• odsetkowej części rat leasingowych,
• poręczeń i gwarancji,
• praw autorskich oraz praw własności przemysłowej,
• zbycia lub realizacji praw z instrumentów finansowych,
• transakcji z podmiotami powiązanymi, jeżeli nie tworzą one istotnej wartości ekonomicznej.

Ostatnia kategoria wymaga szczególnej ostrożności. Transakcje z podmiotami powiązanymi powinny mieć rzeczywiste uzasadnienie gospodarcze. Jeżeli służą wyłącznie przesuwaniu przychodów lub kosztów między podmiotami i nie powodują realnego przyrostu wartości, mogą zostać uznane za pozbawione istotnej wartości ekonomicznej.

W przypadku spółki rozpoczynającej działalność warunek struktury przychodów uznaje się za spełniony w pierwszym roku opodatkowania ryczałtem.

Jak spełnić warunek zatrudnienia?

Standardowo spółka musi zatrudniać co najmniej 3 osoby w przeliczeniu na pełne etaty na podstawie umowy o pracę. Osoby te nie mogą być udziałowcami, akcjonariuszami ani wspólnikami podatnika. Zatrudnienie powinno trwać co najmniej 300 dni w roku podatkowym, a gdy rok podatkowy nie obejmuje kolejnych 12 miesięcy – przez minimum 82% dni tego roku.

Wymóg można spełnić również przez zatrudnienie co najmniej 3 osób fizycznych na podstawie umów innych niż umowa o pracę, na przykład umów zlecenia. W takim wariancie spółka musi być płatnikiem PIT lub składek ZUS w związku z wypłatą wynagrodzeń, a miesięczne wydatki na te osoby muszą wynosić co najmniej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.

Nie ma maksymalnego limitu zatrudnienia. Spółka zatrudniająca 10 albo 95 pracowników może spełniać warunek, jeżeli zachowane są również pozostałe wymogi ustawowe.

Pełne etaty i umowy cywilnoprawne

Trzy pełne etaty można uzyskać przez zatrudnienie większej liczby osób na część etatu. Przykładowo sześć osób pracujących na pół etatu daje łącznie trzy etaty. Do limitu nie wlicza się wspólników, ale mogą zostać uwzględnieni członkowie ich rodzin, jeżeli pozostają w stosunku pracy ze spółką.

Wynagrodzenie osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych powinno być analizowane według wartości wskazanej w przepisach, czyli przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez GUS. Nie chodzi o ustawowe minimalne wynagrodzenie za pracę.

Łączenie etatów i umów cywilnoprawnych nie powinno być traktowane jako proste sumowanie. Spółka korzystająca z wariantu etatowego powinna spełnić wymóg trzech pełnych etatów, natomiast przy wariancie cywilnoprawnym – wymóg dotyczący trzech osób i odpowiedniego poziomu wynagrodzeń.

Preferencje dla małych podatników

Mały podatnik może skorzystać z łagodniejszego wymogu zatrudnienia w pierwszym roku opodatkowania ryczałtem. Wystarczy wtedy jedna osoba na pełny etat przez wymagany okres albo jedna osoba zatrudniona na innej podstawie, przy zachowaniu ustawowego poziomu wydatków.

W kolejnych latach trzeba osiągnąć standardowy poziom zatrudnienia. Preferencja dla małego podatnika nie oznacza więc trwałego obniżenia wymogu do jednej osoby.

Preferencje dla nowych spółek

Podatnik rozpoczynający działalność nie musi spełniać standardowego warunku zatrudnienia w roku rozpoczęcia działalności oraz w dwóch kolejnych latach podatkowych. Od drugiego roku powinien jednak corocznie zwiększać zatrudnienie o co najmniej jeden pełny etat aż do osiągnięcia poziomu trzech etatów.

Przykładowo spółka może rozpocząć działalność bez pracowników, następnie zatrudnić jedną osobę w drugim roku, dwie osoby w trzecim i osiągnąć trzy etaty w czwartym roku. W okresie przejściowym nie stosuje się wymogu 300 dni w taki sam sposób jak przy standardowym warunku zatrudnienia.

Preferencja dotyczy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Jeżeli spółka opiera się wyłącznie na umowach cywilnoprawnych, powinna od początku spełniać warunki dotyczące liczby osób oraz wysokości wynagrodzeń.

Jak złożyć ZAW-RD?

Wybór estońskiego CIT wymaga złożenia zawiadomienia ZAW-RD do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Dokument należy przekazać do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym spółka chce korzystać z ryczałtu.

Jeżeli rok podatkowy spółki pokrywa się z rokiem kalendarzowym, terminem dla wejścia w estoński CIT od 1 stycznia jest co do zasady koniec stycznia. Zawiadomienie składa się elektronicznie zgodnie z obowiązującym formularzem.

Właściwy urząd skarbowy ustala się przede wszystkim według siedziby spółki. W przypadku podatników przekraczających określone progi przychodów właściwy może być wyspecjalizowany urząd skarbowy, w tym Pierwszy Mazowiecki Urząd Skarbowy w Warszawie dla największych podatników.

Wejście w trakcie roku

Spółka może przejść na estoński CIT również w trakcie roku podatkowego. W takim przypadku na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego rozpoczęcie ryczałtu trzeba zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości.

Takie zamknięcie oznacza zakończenie dotychczasowego roku podatkowego opodatkowanego na zasadach ogólnych i rozpoczęcie nowego roku podatkowego w reżimie estońskiego CIT. Przejście w trakcie roku nie działa wstecz.

Jak długo stosuje się ryczałt?

Estoński CIT wybiera się na 4 bezpośrednio następujące po sobie lata podatkowe. Jeżeli spółka nie złoży rezygnacji przed końcem tego okresu, opodatkowanie zostanie automatycznie przedłużone na kolejne 4 lata.

Rezygnacja jest możliwa z końcem dowolnego roku podatkowego. Spółka może również utracić prawo do ryczałtu, jeżeli przestanie spełniać ustawowe warunki albo wystąpi zdarzenie wskazane w przepisach.

Kto nie może korzystać z estońskiego CIT?

Ustawodawca wyłączył z ryczałtu określone grupy podatników. Estońskiego CIT nie mogą stosować między innymi:

• przedsiębiorstwa finansowe, w tym banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe,
• instytucje pożyczkowe,
• podatnicy korzystający z działalności w specjalnej strefie ekonomicznej lub na podstawie decyzji o wsparciu,
• podatnicy postawieni w stan upadłości albo likwidacji,
• podmioty utworzone w wyniku niektórych połączeń, podziałów i aportów,
• spółki sporządzające w okresie ryczałtu sprawozdania finansowe według MSR.

Ograniczenia dotyczą także niektórych reorganizacji. Spółka powstała w wyniku połączenia lub podziału, a także podmiot utworzony przez wniesienie przedsiębiorstwa, zorganizowanej części przedsiębiorstwa albo składników majątkowych o wartości przekraczającej równowartość 10 000 euro, może podlegać czasowemu wyłączeniu.

W takich przypadkach karencja obejmuje co do zasady rok rozpoczęcia działalności i rok następny, jednak nie może być krótsza niż 24 miesiące od dnia utworzenia. Podobne ograniczenia dotyczą podziału przez wydzielenie lub wyodrębnienie oraz wniesienia określonych składników majątku do innego podmiotu.

Samo przekształcenie w inną spółkę handlową nie powoduje automatycznie takiego czasowego wyłączenia. Może jednak powstać dochód z przekształcenia, który wymaga odrębnego rozliczenia.

Co podlega opodatkowaniu w estońskim CIT?

Ryczałt obejmuje przede wszystkim zysk przeznaczony do wypłaty wspólnikom albo na pokrycie strat powstałych przed wejściem w ten model. Opodatkowanie może dotyczyć także innych kategorii dochodu.

Do najczęściej analizowanych należą:

• ukryte zyski wypłacane wspólnikom lub podmiotom powiązanym,
• wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą,
• dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku przy reorganizacji,
• zysk netto ujawniany po zakończeniu opodatkowania ryczałtem,
• nieujawnione operacje gospodarcze.

Ukryte zyski

Ukryte zyski to świadczenia na rzecz wspólnika, akcjonariusza, udziałowca albo podmiotu z nimi powiązanego, które mogą zastępować wypłatę dywidendy. Przykładami są pożyczki dla wspólnika, darowizny, wydatki reprezentacyjne, nadwyżka ceny rynkowej nad ceną transakcji oraz określone wypłaty związane ze zmniejszeniem udziału kapitałowego.

Do tej kategorii mogą trafić również wydatki dotyczące samochodów osobowych i innych środków transportu wykorzystywanych częściowo do celów prywatnych. W przypadku takich kosztów opodatkowaniu może podlegać 50% wydatku lub odpisu amortyzacyjnego.

Wydatki niezwiązane z działalnością

Opodatkowane mogą być wydatki, które nie mają gospodarczego związku z działalnością spółki, nawet gdy nie są świadczeniem na rzecz wspólnika. Dotyczy to między innymi sankcyjnych kar i grzywien oraz odsetek od zaległości podatkowych.

Ile wynosi podatek w estońskim CIT?

Stawka ryczałtu wynosi 10% podstawy opodatkowania dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność oraz 20% dla pozostałych podatników. Przy wypłacie dywidendy wspólnik płaci również 19% PIT, ale może pomniejszyć go o część podatku zapłaconego przez spółkę.

Dla porównania, łączne obciążenie przy klasycznym CIT i wypłacie dywidendy wynosi około 26,29% dla małego podatnika oraz 34,39% dla pozostałych podatników. Rzeczywiste rozliczenie zależy jednak od rodzaju dochodu, statusu spółki oraz wystąpienia ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością.

W estońskim CIT podatek od dywidendy można pomniejszyć o 90% podatku należnego spółki przypadającego na udział wspólnika w przypadku małego podatnika oraz o 70% w przypadku pozostałych podatników.

Kiedy trzeba zapłacić podatek?

Termin zapłaty zależy od rodzaju dochodu objętego ryczałtem. Podatek od ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą wpłaca się co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty, wydatku albo wykonania świadczenia.

Podatek od podzielonego zysku oraz zysku przeznaczonego na pokrycie wcześniejszych strat płaci się do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po roku, w którym podjęto uchwałę o podziale lub pokryciu wyniku finansowego.

Spółka składa elektronicznie deklarację CIT-8E wraz z wymaganym załącznikiem do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego. Termin złożenia deklaracji nie zawsze jest równy terminowi zapłaty konkretnego rodzaju ryczałtu.

Kiedy można utracić prawo do estońskiego CIT?

Prawo do ryczałtu można utracić w szczególności wskutek niespełnienia choćby jednego z warunków ustawowych. Dotyczy to także braku wymaganego zatrudnienia, nabycia udziałów w innym podmiocie albo zmiany struktury właścicielskiej.

Utrata prawa może nastąpić również w razie nieprowadzenia ksiąg w sposób pozwalający ustalić wynik finansowy netto, przejęcia podmiotu w drodze połączenia lub podziału albo otrzymania określonego wkładu niepieniężnego.

Co do zasady spółka stosuje estoński CIT do końca roku, w którym doszło do naruszenia warunków, a od kolejnego roku przechodzi na zasady ogólne. Ponowny wybór ryczałtu jest możliwy nie wcześniej niż po upływie 36 miesięcy następujących po roku, w którym utracono prawo.

Przed złożeniem ZAW-RD trzeba sprawdzić nie tylko stan zatrudnienia i strukturę właścicielską, lecz także planowane reorganizacje, transakcje z podmiotami powiązanymi oraz posiadane aktywa finansowe.